Hanes y Gynghrair

 

O’r cofnodion

 

Cafwyd sawl ymgais dros y blynyddoedd i sefydlu cynghrair a fyddai’n pontio’r bwlch rhwng Adran 1 lled-broffesiynol Cynghrair Cymru (adran y gogledd) â chynghreiriau Adran 3 Ynys Môn, Caernarfon a’r cylch a Dyffryn Conwy.  Ond ofer fu’r ymweliadau niferus â’r is-gynghreiriau gan swyddogion Cynghrair Cymru (adran y gogledd).  Roedd yr is-gynghreiriau, mae’n ymddangos, yn mwynhau bywyd yn bysgod mawr mewn pwll bach ac yn amharod i fentro i gynghrair newydd pryd y byddent yn rhwym o wynebu costau teithio sylweddol uwch.  Croeso llugoer felly gafodd y gynghrair newydd arfaethedig gan bwyllgorau rheoli yr is-gynghreiriau gan nad oeddent am weld eu clybiau traddodiadol yn gadael.

 

 

23 Mehefin, 1983

 

Gwnaethpwyd ymdrech unwaith yn rhagor i gael y maen i’r wal.  Ffurfiwyd pwyllgor llywio gan Gynghrair Cymru (adran y gogledd) ac aethpwyd ati i gyfarfod â chynrychiolwyr yr is-gynghreiriau ynghyd â swyddogion y clybiau hynny oedd wedi mynegi diddordeb.  Y nod oedd “ystyried ffurfio Cynghrair Gwynedd ar gyfer clybiau yn ardaloedd Ynys Môn, Caernarfon a’r cylch a Dyffryn Conwy”.  Cynhaliwyd y cyfarfod hwn yng nghlwb cymdeithasol Menai Bridge Tigers yn Wood Street Porthaethwy; y cadeirydd oedd Mr O. Glyn Roberts, Blaenau Ffestiniog, is-gadeirydd Cynghrair Cymru (adran y gogledd).  Mynegodd 8 clwb ddiddordeb mewn ffurfio cynghrair o’r fath ac fe gytunwyd yn unfrydol i sefydlu Cynghrair pêl-droed Gwynedd ar gyfer tymor 1983-84, gyda’r ffi aelodaeth yn £30.

 

Penodwyd Robert Owen, Llanddoged, Cadeirydd Cynghrair Dyffryn Conwy yn gadeirydd y gynghrair newydd.  Gofynwyd iddo alw cyfarfod pellach, a hynny  cyn gynted ag y bo modd, er mwyn penodi swyddogion ynghyd ag ethol Pwyllgor Rheoli’r Gynghrair.

 

 

19 Gorffennaf, 1983

 

Cynhaliwyd cyfarfod cynta y pwyllgor rheoli yn ystafell y cyfarwyddwyr clwb pêl-droed Dinas Bangor, pryd y pendowyd y swyddogion a ganlyn:

Ysgrifennydd Mygedol – R. Brian Jones, Penygroes

Trysorydd Mygedol – J.O.Hughes, Llangefni

Ysgrifennydd Cofrestru Mygedol – Robert Edwards, Llangefni

Ysgrifennydd Penodi Dyfarnwyr Mygedol – Gwyn Pierce Owen, Pentraeth

Yn ogystal etholwyd y canlynol yn aelodau y pwyllgor rheoli:

James Foulkes, Talwrn; Eric Roberts, Caeathro; William Evans, Llandudno, Cyril Kitching, Biwmares; Alun Roberts, Penrhyndeudraeth, Emyr V. Hughes, Y Felinheli.

 

Cafwyd cadarnhad bod y clybiau a ganlyn yn aelodau o’r gynghrair newydd ac eu bod oll wedi talu’r ffi aelodaeth o £30:

Benllech, Bethesda, Conwy Unedig, Amaturiaid Llandudno, Llanfairpwll, Teigrod Porthaethwy, Porthmadog, Y Felinheli.

 

Cytunwyd bod Cwpan Gwynedd i’w threfnu fel cystadleuaeth ychwanegol – dim ffi ychwanegol i’w dalu.

 

Rhoddwyd sêl bendith ar reolau’r Gynghrair a’r Cwpanau, yn unol ag argymhelliad y ‘Pwyllgor Llywio’.

Penderfynwyd yn ogystal mai ffî y dyfarnwyr fyddai £3-50 y gêm, ynghyd â threuliau teithio o 9c y filltir, gydag uchafswm o £7.

 

Cyflwynwyd tlws gan Eric Roberts i’w dyfarnu i Chwaraewr Amlyca’r tymor yng Nghynghrair Gwynedd, yn ôl pleidlais ymhlith y clybiau sy’n aelodau o’r gynghrair.

 

 

1 Tachwedd, 1983 - Pwyllgor Rheoli a gynhaliwyd yn CPD Dinas Bangor

 

Etholwyd Mr Trevor Owen, Bangor yn Llywydd; cyflwynodd Mr Owen dlws ar gyfer cystadleuaeth flynyddol ‘Cwpan y Gynghrair’.

 

Etholwyd Mr James Foulkes, Talwrn yn is-gadeirydd.

 

Derbyniwyd ymddiswyddiad CPD Porthmadog gyda’r clwb heb chwarae yr un gêm; prinder chwaraewyr oedd y rheswm a gynigiwyd am eu penderfyniad.

 

Derbyniwyd Coleg Prifysgol Gogledd Cymru yn aelod, i gymryd lle Porthmadog.

 

Derbyniwyd gwahoddiad gan Gymdeithas Pel-droed Arfordir Gogledd Cymru (NWCFA) i roi tîm yn cynrychioli’r gynghrair i gystadlu mewn twrnament rhyng-gynghreiriol am Darian Tucker.  Penodwyd Mr Bryan Owen, Llanfairpwll yn reolwr ar dîm Cynghrair Gwynedd a gorchmynwyd iddo ddewis carfan o 15 chwaraewr ynghyd ag ymgeleddwr ar gyfer y gystadleuaeth i’w chynnal yn Llandudno.

 

Mabwysiadwyd eryr, oddi ar arfbais Owain Gwynedd, yn arwyddlun Cynghrair Gwynedd.

 

Cyfranwyd Cwpan Gwynedd i’r pwyllgor rheoli gan Mr Owain Roberts ar ran Bragwyr John Smith Tadcaster.

 

Cyfranwyd Tarian Eryri gan y caderiydd Mr Robert Owen ar gyfer cystadleuaeth flynyddol arall ymhlith clybiau’r gynghrair.

 

Cyfranwyd tarian gan Birmingham Garage, Llanrwst i’w chyflwyno ar ddiwedd tymor i’r prif sgoriwr yng nghystadlaethau Cynghrair Gwynedd.

 

 

Ebrill 11, 1984 – pwyllgor rheoli yn CPD Dinas Bangor

 

Llongyfarchwyd Mr Brian Owen a’r tîm ar ennill cystadleuaeth rhyng-gynghreiriol Tarian Tucker yn Llandudno.

 

 

 

Mehefin 8, 1984 - Noson Wobrwyo a gynhaliwyd yn CPD Dinas Bangor

 

Cyflwynwyd tlysau i enillwyr y Gynghrair a’r cwpanau, a hefyd i dîm llwyddiannus Tarian Tucker

 

 

Mehefin 13, 1984 - Cynhaliwyd cyfarfod blynyddol cynta’r Gynghrair ym Mhlas

Menai, ger Caernarfon

 

Cyfeiriodd yr ysgrifennydd yn ei adroddiad at dymor cynta llwyddiannus, gyda’r gemau oll wedi eu cwblhau yn unol â’r trefniadau.  Y pencampwyr cynta oedd CPD Y Felinheli, a gipiodd y teitl o drwch blewyn, gan mai o un gôl yn unig yr oeddent yn rhagori ar yr ail glwb, Llanfairpwll.

 

Clwb                       Ch      Ennill   Cyf     Colli    Goliau        Pwyntiau

 

Y FELINHELI             14         9       4      1        46   – 11      22

LLANFAIRPWLL         14         8       6      0        42   – 8        22

 

Cynhaliwyd rownd derfynol Tarian Eryri ar gae CPD Dinas Bangor ar Ffordd Farrar gyda Llanfairpwll yn curo Benllech a’r Cylch 3-1.

 

Cafodd rownd derfynol Cwpan Gwynedd hefyd ei chynnal ar Ffordd Farrar. Conwy Unedig sgoriodd unig gol y gêm, a hynny yn eiliadau ola amser ychwanegol i gipio’r cwpan dan drwynau Bethesda.

 

Gwrthodwyd cais clwb Machno i ymaelodi â’r gynghrair. Roedd is-bwyllgor wedi ymweld â Phenmachno ac yn ôl eu hadroddiad nid oedd y cyfleusterau newid na’r maes chwarae o safon derbyniol.

 

 

Gorffennaf 24, 1984 – pwyllgor rheoli yn CPD Dinas Bangor

 

Amaturiaid Llandudno yn ymddiswyddo o’r gynghrair

Ysgrifennydd y gynghrair yn datgan bod yr ymdrechion i ddenu clybiau newydd wedi bod yn ofer, ac nad oedd yr un cais wedi ei dderbyn.

Cafwyd cadarnhad bod Cymdeithas Pel-droed Arfordir y Gogledd (NWCFA) yn gosod Cynghrair Gwynedd ymhlith y cystadlaethau hŷn ac o’r herwydd ni fyddai clybiau’r gynghrair yn cael cymryd rhan mwyach yn y Cwpan Iau (Junior Cup).

Mewn ymateb i holiadur a dderbyniwyd oddi wrth CP-DC (FAW) roedd y pwyllgor yn ffafrio cadw at y drefn bresennol a chael egwyl dros yr haf.

 

 

Awst 13, 1984 – cyfarfod ym Mhlas Menai, ger Caernarfon

 

Yr is-gadeirydd James Foulkes yn cadeirio.

O gofio bod Amaturiaid Llandudno a Menai Bridge Tigers wedi ymddiswyddo o’r gynghrair gofynwyd am farn y clybiau oedd yn weddill ynglŷn â dyfodol y gynghrair.

Nid oedd clybiau Llanfairpwll na’r Felinheli yn fodlon cymryd rhan mewn cynghrair gyda cyn lleied â 6 chlwb gan nad oeddynt am chwarae yn erbyn yr un clwb sawl gwaith mewn tymor.  Serch hynny roedd y clybiau eraill am barhau mewn cynghrair llai gyda’r gobaith y daethai mwy o glybiau i ymaelodi yn y dyfodol.  Nid oeddent am weld llwyddiant y tymor agoriadol yn mynd yn ffliwt.

 

Roedd siom bod y Cynghrair Undebol (Welsh Alliance) wedi derbyn clybiau yn uniongyrchol o’r is-gynghreiriau; ni ddylai unrhyw glwb ennill dyrchafiad ond trwy Cynghreiriau Gwynedd a Chlwyd.

 

Gofynwyd i gynrychiolwyr clybiau Llanfairpwll a’r Felinheli ail-ystyried eu penderfyniad i beidio a chymryd rhan yng nghynghrair Gwynedd gyda chwe chlwb yn unig yn aelodau.

 

 

Awst 21, 1984 – cyfarfod arbennig ym Mhlas Menai, ger Caernarfon

 

Clybiau Llanfairpwll a’r Felinheli yn cadarnhau nad oeddent am gymryd rhan mewn cynghrair gyda llai na 7 clwb

Penderfynwyd y dylai pob clwb sy’n aelodau o Gynghrair Gwynedd ymaelodi a chynghrair arall, ond y byddai pob clwb yn parhau i gystadlu am Darian Eryri ac am Gwpan Gwynedd.

 

Roedd rhai cynrychiolwyr o’r farn bod y gynghrair wedi gosod safonau rhy aruchel o  lawer ac mai camgymeriad oedd gwrthod cais CPD Machno oherwydd safon eu cyfleusterau.

 

 

Mehefin 12, 1985 – pwyllgor rheoli ym Mhlas Menai, ger Caernarfon

 

Roedd swyddogion y Gynghrair wedi cwrdd â chadeiryddion ac ysgrifenyddion yr is-gynghreiriau ym Mhlas Menai ar 20 Mawrth, 1985.  Bryd hynny cytunwyd yn unfrydol y dylid estyn gwahoddiad i nifer o glybiau i ymaelodi â chynghrair Gwynedd.  Serch hynny 5 clwb yn unig oedd wedi rhoi ymrwymiad pendant i ymaelodi ar gyfer tymor 1985-86.  Penderfynwyd felly peidio cynnal Cynghrair Gwynedd yn 1985-86.

 

 

Mehefin 3, 1986 -  pwyllgor rheoli ym Mhlas Menai, ger Caernarfon

 

Cafwyd adroddiad ar y sefyllfa ddiweddara o ran denu clybiau newydd. Yn sgîl hyn penderfynwyd ail-ffurfio’r gynghrair ar gyfer tymor 1986-87 gyda’r clybiau a ganlyn yn aelodau:  Conwy Unedig, Harlech, Machno, Prifysgol Bangor, Locomotive Llanberis, Llanerchymedd, Coleg Normal, Llanrug a Llanfairpwll.

 

Cafwyd tymor llwyddiannus ac mae’r gynghrair wedi ffynnu byth ers hynny gyda phencampwyr yr is-gynghreiriau yn ennill dyrchafiad.  Mae tynged y clwb sy’n gorffen y tymor ar waelod Cynghrair Gwynedd yn ddibynnol ar nifer y clybiau sy’n weddill yn dilyn symudiadau mewn cynghreiriau eraill.

    

Ond roedd parhau dan fantell y Cynghrair Undebol yn dal i beri anfodlonrwydd ymysg y clybiau a swyddogion Cynghrair Gwynedd.  Aeth pethau i’r pen mewn cyfarfod hanesyddol yn festri Penmachno ar 9 Gorffennaf 1988 pryd pleidleisiodd y clybiau yn unfrydol i dorri cysylltiad gyda’r Gynghrair Undebol a mabwysiadu statws annibynnol.  Ond – nid yn syndod - doedd y gynghrair Undebol ddim yn barod i roi sêl bendith i’r cam hwn a bu raid i Gynghrair Gwynedd gyflwyno apêl gerbron

CP-DAGC (NWCFA).  Dyfarnodd cyngor llawn CP-DAGC (NWCFA) ar bleidlais fwrw y Llywydd, Lionel Williams  o blaid y Gynghrair Undebol.  Yn dilyn hyn penderfynodd Cynghrair Gwynedd gyflwyno apêl i CP-DC (FAW) ac yn y pen draw, wedi hir drafod mewn cyfarfod a gynhaliwyd yng Ngwesty’r British ym Mangor, penderfynodd y corff llywodraethu cenedlaethol bod gan pob cynghrair yr hawl i fod yn annibynnol.  Yn eu tro aeth cynghreiriau Gwynedd, Môn, Caernarfon a’r cylch a Dyffryn Conwy ati i ymaelodi yn uniongyrchol â CP-DAGC (NWCFA).

 

Ers hynny mae Cynghrair Gwynedd wedi mynd o nerth i nerth ac mae wedi bod yn hynod ffodus i  gael cefnogaeth y noddwyr a ganlyn: Bragwyr John Smith Tadcaster, Brodyr Cawley, Birmingham Garage Llanrwst, Carafanau Gwyn Pierce Owen, Western Mail, Copyrite Business Systems, Cyswllt Busnes Gwynedd, Wyn Burrows, Heritage Homes Cyf. a Chwmni Gwyliau Seren Arian.